گياه شناسي پسته :
درخت پسته اهلي ) (Pistacia Vera L.) متعلق به تيره سماق (Anacardiaceae) است جنس Pistacia داراي 11 گونه است كه همگي آنها از خود، تربانتين يا سقز ترشح مي كنند.گياهان اين تيره بصورت درخت يا درختچه هستند.
شكل 2- ريخت شناسي برگ گونه هاي مختلف در جنس پسته
درخت پسته داراي برگهاي مركب شانه اي است و هربرگ يك جوانه جانبي را در برميگيرد. اكثر جوانه هاي جانبي به گل آذين اوليه مبدل مي شوند و يك محور اصلي را تشكيل مي دهند كه در سال بعد خوشه پسته را توليد مي كنند. بنابراين اين خوشه هاي پسته به صورت جانبي بر روي شاخه يكساله مي شوند.
از نظر گياه شناسي ميوه پسته در رديف ميوه هاي شفت طبقه بندي مي شود ميوه هاي شفت متشكل از سه قسمت : لايه برون خارجي، لايه ميان گوشتي و لايه درون برسخت هستند كه درون بر، هسته را مي پوشانند. تفاوت ميوه هاي شفت در بخش خوراكي آنها است. در پسته و بادام، هسته (مغز) به صورت خوراكي مي رسد، در حالي كه ساير ميوه جات شفت (زردآلو، هلو)، هسته سخت دارند و ميان برگوشتي بخش خوراكي ميوه مي باشد.
شكل 3- ظهور خوشه هاي پسته بر روي شاخه يكساله
شكل 4- مقاطع عرضي ميوه پسته
درخت پسته دو پايه است، يعني براي توليد ميوه به وجود هر دو پايه نر و ماده نياز مي باشد و تشخيص درخت نر و ماده از يكديگر به جز از روي گل آنها (آن هم در فصل بهار و به هنگام گل دادن ) ميسر نيست.
شكل 5- مقايسه بين درخت نر و ماده در باغ
شكل 6- گل آذين نر
البته كارشناسان و باغداران باتجربه از روي اندازه درخت، شكل برگها، شكل جوانه ها و نحوه استقرار آنها برروي شاخه ها، درخت نر را از ماده براحتي تشخيص مي دهند.
شكل 7- گل آذين ماده
گل ها فاقد گلبرگ و غده هاي شهد ساز بوده، بنابراين زنبور عسل را به خود جلب نمي كند و گرده گل توسط باد پراكنده مي شوند. درخت پسته برگ ريز است، بدين معنا كه در پاييز خزان نموده و زمستان را در خواب مي گذراند.
ريشه زائي درخت پسته به صورت محوري و عمودي است و تا عمق بيش از دو متر داخل خاك فرو مي رود. سيستم ريشه زائي عمقي درخت را قادر مي سازد تا به اعماق خاك نفوذ كرده و از آب و مواد موجود در آن به خوبي تغذيه نمايد و از اين رو درختان پسته قابليت سازش با دوره هاي طولاني خشكسالي را دارند.
قدرت توليد ريشه فرعي در درخت پسته خيلي ضعيف است و هرگاه انتهاي ريشه اصلي قطع شود، درخت خشك شده و از بين
مي رود.
شكل 8- نمايش سيستم ريشه در نهال پسته
مرحله نونهالي درخت پسته طولاني است. تا قبل از پنج سالگي، درختان ميوه كمي توليد مي كنند و از 10 تا 12 سالگي باردهي كامل و اقتصادي درخت آغاز مي شود.
شكل 9- نحوه گسترش ريشه در درختان بالغ
درخت پسته عادت به رشد عمودي دارد، به نحوي كه رشد سريع جوانه انتهائي از رشد جوانههاي جانبي در درختان مسنتر جلوگيري مي كند. اين ويژگيها بر نحوه تربيت نهالهاي جوان، هرس درختان بالغ و جوانسازي درختان مسن تاثير زيادي دارد.
شكل 10- رشد عمودي سريع در نهالهاي جوان پسته