.  صفحه اصلي   چك كردن ايميل  گفتگو
جستجو 
Iranian pistachio research institute,Symposium of almond & pistachio
 (NEW) قيمت هفتگي پسته             
 درخواست اجراي طرح و پروژه              
 مزايدها و مناقصه ها             
 راهنما و اطلاعيه های مبارزه با آفات             
 اخبار             
 بانک جامع اطلاعات پسته             
 نشریات             
 محققين             
 سايتهاي مرتبط             
 آخرين يافته ها             
 فصلنامه پسته ايران             
 راهنماي پسته             
 فرم سفارش             
 دانش فني واگذار شده              
 پیش بینی وضع هوا              
 تقويم پسته              
 Download             
 ارتباط با ما             
 جستجو             
انتخاب زبان
فصل 1

فصل اول

تعاريف و اصطلاحات:

برون بر (پريكارپ1): لايه روئي ميوه پسته كه به آن اگزو كارپ2 نيز مي گويند (شكل 1).

ميان بر (مزوكارپ3): لايه گوشتي ميوه پسته را مي گويند (شكل 1).

درون بر (اندوكارپ4): پوست استخواني ميوه پسته را مي گويند (شكل 1).

اپي كارپ5: به مجموعه لايه روئي ميوه پسته (پريكارپ) و لايه گوشتي ميوه پسته (مزو كارپ) اپي كارپ مي گويند كه در اصطلاح انگليسي هال6 ناميده مي شود (شكل 1).

پوشش اطراف مغز7: لايه نازك سفيد رنگي كه اطراف مغز پسته را در بر مي گيرد (شكل 1).

مغز ميوه: مغز پسته از دو لپه تشكيل شده كه پوشش نازك سفيد رنگي آنها را در بر مي گيرد (شكل 1).

 

 

 

 

شكل 1- لايه هاي مختلف در برش عرضي ميوه پسته

 

 

 

Seed Coat -7 Hull    -6Epicarp     -5 Endocarp    -4  Mesocarp   -3Eexocarp     -2Pericarp     -1

پسته خام: به پسته اي گفته مي شود كه پس از برداشت، جداكردن پوست نرم و خشك كردن، هيچ گونه فرآيندي روي آن انجام نشده باشد.  در ايران بيش از 60 رقم مختلف پسته وجود دارد كه از نظر شكل ظاهري به دو گروه كشيده ( بادامي شكل) و كروي( فندقي شكل) تقسيم مي گردند:

1- پسته كشيده (بادامي شكل): در اين گروه معمولاً نسبت طول به عرض بيش از 5/1 برابر است (شكل 2).

2- پسته كروي (فندقي شكل): در اين گروه معمولاً نسبت طول به عرض كمتر از 5/1 برابر است (شكل 3).

 

                                            

شكل2- پسته كشيده (بادامي شكل)        شكل 3- پسته كروي (فندقي شكل)

 

اندازه: به تعداد پسته در صد گرم يا در 3/28 گرم (يك اونس) اندازه پسته گفته مي شود.

يكنواختي: به يكنواخت بودن پسته از لحاظ رقم و اندازه گفته مي شود.

مواد خارجي: به موادي غير از پسته خوراكي مثل پوست سبز و يا پوست سخت بدون مغز، سنگريزه و غيره كه با چشم غير مسلح قابل مشاهده بوده و به روشهاي مختلف قابل جداسازي باشد، گفته مي شود.

مغز پسته آزاد: به مغز پسته اي گفته مي شود كه از داخل پوست استخواني خارج شده باشد.

ناخندان: به پسته اي گفته مي شود كه پوست سخت آن در جهت درز و برجستگي طولي به طور طبيعي و مكانيكي شكاف برنداشته باشد (شكل 4).

كم خندان: به پسته خنداني گفته مي شود كه فاصله دو لبه پوست سخت آن كمتر از 2 ميلي متر باشد (شكل 5).

خندان: به پسته اي گفته مي شود كه در جهت محور طولي پسته شكاف برداشته باشد (شكل 6).

 

                   

شكل 4- پسته ناخندان      شكل 5- پسته كم خندان               شكل 6- پسته خندان


 

پوكي: به حالتي گفته مي شود كه مغز پسته كمتر از 25 درصد وزن پسته را شامل گردد (شكل 7).

نارسي: به حالتي گفته مي شود كه رشد طبيعي مغز پسته در اثر عوامل مختلف كامل نشده و يا كوچك باقي مانده باشد، در اين حالت مغز پسته كمتر از 47 درصد و بيشتر از 25 درصد وزن پسته را شامل مي گردد (شكل 8).

 

           

شكل 7- پوكي ميوه پسته                    شكل 8- نارسي در ميوه پسته

 

آفت زنده: عبارت است از هرگونه موجود زنده در هر يك از مراحل رشد نظير حشرات، كنه ها، قارچها و باكتريها و غيره كه از مغز پسته تغذيه كرده و يا بر روي آن رشد و نمو نموده و باعث آلودگي و كاهش كمي و كيفي آن شود.

آفت زدگي: به علائم ايجاد شده در اثر خسارت آفات گفته مي شود.  اين علائم معمولا'به صورت حفره هاي محل تغذيه حشرات، كنه ها، وجود تنيده ها و فضولات لاروي، پوسته هاي تخم، لارو، شفيره، كپك زدگي،  قارچ زدگي و مانند آن در مغز ميوه پسته قابل ديدن است.

شپشك واوي پسته (Pistaciaspis pistaciae): از حشرات آفت پسته كه از شيره گياهي برگها، شاخه هاي جوان و ميوه هاي پسته تغذيه نموده و موجب وارد آمدن آسيب به درخت و محصول مي گردد (شكل 9).

پسيل معمولي پسته (Agonoscena pistaciae): از حشرات آفت پسته كه به آن شيره خشك نيز مي گويند.  اين حشره از شيره نباتي تغذيه كرده و فعاليت آن موجب ريزش برگ و ميوه درختان مورد حمله مي شود و ميوه هاي باقي مانده بر روي درخت پوك مي گردند. همچنين حمله آفت باعث ريزش جوانه هاي برگ و ميوه سال بعد خواهد گرديد (شكل 10).

 

                      

 شكل 9- شپشك واوي پسته P. pistaciae         شكل 10- پوره سنين مختلف پسيل پسته A. pistaciae

شب پره هندي (Plodia interpunctella): يكي از آفات انباري پسته است كه از مغز پسته خشك تغذيه نموده و به محصول پسته آسيب وارد مي كند (شكل 11).

 

 

شكل 11-  حشره كامل شب پره هندي Plodia interpunctella

 

شب پره خرنوب ((Apomyelois ceratoniae: يكي از آفات باغي - انباري پسته است كه با تغذيه از مغز پسته به محصول آسيب وارد مي سازد (شكل 12).

 

 

شكل 12- حشره كامل شب پره خرنوب  Apomyelois ceratoniae

 

سنهاي زيان آور پسته: سن هاي زيان آور پسته درمناطق پسته كاري ايران عمدتاً متعلق به خانواده هاي سنهاي بد بو Pentatomidae) (شكل هاي 13 و 14) و سنهاي بذر خوار (Lygaeidae) (شكل 15) بوده و اين حشرات با تغذيه ازميوه پسته از مرحله تشكيل ميوه ها تا مرحله مغز بندي و رسيدن محصول باعث ايجاد خسارت بر روي ميوه مي گردند.  همچنين نقش اين حشرات در انتقال قارچ  Nematospora coryliعامل بيماري ماسوي پسته اثبات شده است (ارشاد و برخورداري، 1352).

ماسوي پسته: اصطلاحي محلي است كه در لهجه محلي استان كرمان از كلمه ماسيدن به معناي ماده چرب، لزج و سفيد رنگ نظير اشك شمع منعقد شده و يا چربي ناشي از ذوب پيه گوسفند پس از سرد شدن و حالت ماسيدن آن گرفته شده است. باغداران پسته استان كرمان و بويژه رفسنجان  اين اصطلاح را براي ميوه پسته خسارت ديده توسط سن هاي پسته (ناقلين قارچ نماتوسپورا  coryli .N) استفاده مي كنند.  در اين بيماري مغز پسته هاي آلوده تغيير شكل مي دهد و ماده سفيد و لزجي بر روي لپه ها تشكيل مي گردد (شكل 16).

 

                                  

شكل 13- سن سبز پسته         شكل 14- سن يك دست سبز پسته  Acrosternum spp

با لكه سفيد در انتهاي سپرچه         

Brachynema spp.

 

شكل 15- سن قرمز پسته L. panderus

 

 

شكل 16- بيماري ماسوي پسته

 

تندي: به طعم و مزه ناخوشايند ناشي از اكسيداسيون چربيها در مغز پسته گفته مي شود.

طعم غير طبيعي: به بو و مزه غير طبيعي ناشي از نفوذ آلودگي هاي محيطي و شيميايي (نظير نفت، نفتالين، سموم و غيره) در مغز پسته گفته مي شود.

طعم سوختگي: به طعم غير طبيعي كه ممكن است در اثر شرايط نامطلوب فرآوري (درجه حرارت بالا و زمان طولاني) ايجاد گردد، گفته مي شود.

رنگ پوست پسته: رنگ پوست پسته خام عبارت است از رنگ طبيعي پوست سخت كه بر حسب رقم و نوع عمليات بعد از برداشت معمولاً از شيري تا كرم تيره متغير است.  در بعضي از ارقام خطوط دودي رنگي در انتهاي پوست استخواني پسته مشاهده مي گردد كه طبيعي مي باشد.

بد رنگي: به حالتي گفته مي شود كه پوست سخت در 25 درصد سطح كل و يا 50 درصد سطح يك لپه رنگ طبيعي خود را نداشته باشد. (تغيير رنگ به زرد، خاكستري تا سياه رنگ صورت گرفته باشد) (شكل 17).

 بدشكلي: به حالتي گفته مي شود كه پسته شكل عادي خود را نداشته باشد و يا در ناحيه غيرشكاف طولي شكستگي پيدا كرده باشد (شكل 18).

گو: در اصطلاح به پسته اي گفته مي شود كه پوست نرم روئي آن جدا نگرديده و يا بيش از 25 درصد سطح كل پوست سخت را در برگرفته باشد(شكل 19).

]         

   شكل 17- بد رنگي        شكل18- بد شكلي             شكل19- گو

 

آفلاتوكسين: زهرابه اي (سمي) است كه بوسيله تعدادي از گونه هاي قارچ آسپرژيلوس (مانند فلاووس و پارازيتيكوس) به وجود مي آيد.

باقيمانده سموم: عبارت است از باقيمانده سمومي كه پس از عمليات مبارزه شيميايي با آفات باغي و انباري در محصول پسته مانده باشد.

نياز سرمايي پسته: همانند ساير درختان خزان كننده، پسته نيز جهت رشد مطلوب در بهار نياز به يك دوره سرما در فصل ركود دارد. با توجه به نوع رقم نياز سرمايي پسته از 400 تا 1400 ساعت ذكر شده است.

طبقه بندي پسته: ميوه خشك پسته از نظر اندازه مطابق جدول يك طبقه بندي مي گردد.

جدول 1- طبقه بندي ميوه خشك پسته از نظر اندازه

شماره طبقه                       تعداد دانه در 100 گرم                         تعداد دانه در اونس

70                                                              77 و كمتر                                                              22 و كمتر

90                                                           بيشتر از 77 تا 91                                                  بيشتر از 22 تا 26

100                                                         بيشتر از 91 تا 105                                                بيشتر از 26 تا 30

110                                                        بيشتر از 105 تا 120                                                بيشتر از 30 تا 34

120                                                        بيشتر از 120                                                           بيشتر از 34

 

جدول 2- ويژگي هاي پسته خام

شاخص

حالت استاندارد

بو و مزه

بايد فاقد بو و مزه غيرطبيعي و تند باشد.

پراكسيد

حداكثر 1 ميلي اكي والان در كيلوگرم در نمونه چربي استخراجي از مغز پسته تند باشد.

آفات زنده

نداشته باشد.

يكنواختي

پسته بايد طبق تعريف از نظر رقم و اندازه داراي يكنواختي باشد در غير اينصورت مخلوط تلقي مي گردد.

يكنواختي اندازه

نسبت وزن 15 درصد از درشت ترين دانه ها به 15 درصد از ريزترين دانه ها حداكثر 5/1 باشد.

يكنواختي رقم

حداكثر 6 درصد دانه ها اختلاط با رقم ديگر داشته باشد.

مواد خارجي

حداكثر 1 درصد باشد مشروط به آنكه مواد خارجي غير از پوست پسته بيشتر از 3/0 درصد وزني باشد.

مغز پسته آزاد

حداكثر 1 درصد وزني باشد.

ناخندان و پوك

حداكثر 6 درصد دانه ها را شامل شود.

نارس و گوي

حداكثر 8 درصد دانه ها را شامل شود.

آفت زده

حداكثر 5 درصد باشد مشروط به آنكه كپك زده بيشتر از 2/0 درصد دانه ها نباشد.

بدرنگ

حداكثر دو درصد دانه ها باشد.

بدشكل

حداكثر 5 درصد دانه ها باشد.

رطوبت

حداكثر 6 درصد باشد.

آفلاتوكسين

در ايران حداكثر براي كل ppb 15 و نوع B1 حداكثر ppb 5 مي باشد. ساير كشورها: حد مجاز بالا و

پايين آفلاتوكسين براي صادرات بنا به درخواست كشور خريدار تعيين مي گردد.

باقيمانده سموم آفت كش

حدود مجاز تعيين شده توسط موسسه تحقيقات آفات و بيماريهاي گياهي بايد رعايت گردد.